Ramadan zorgt voor gezondheidsrisico’s bij diabetici
24 mei 2018
Internist Nel Geelhoed werkt bijna dertig jaar in HMC Westeinde
Nederland telt bijna een miljoen moslims, waarvan een groot deel is begonnen met de ramadan. Van zonsopgang tot zonsondergang wordt er niet gegeten. Mensen met chronische ziekten zoals diabetes zijn vrijgesteld van het vasten. “Maar toch doet bijna de helft van de diabetici alsnog mee aan de ramadan”, vertelt Nel Geelhoed, internist bij HMC Westeinde.
Toolbox
Door overdag niets te eten, en ’s nachts veel, kan de suikerspiegel te hoog of juist te laag uitvallen. Als hier niet op gehandeld wordt, kan dit een ernstige hypo tot gevolg hebben. In het ergste geval heeft dit een coma tot gevolg. Om zorgprofessionals te voorzien van goede informatie van diabetes en ramadan, heeft Geelhoed meegewerkt aan een toolbox, die in 2013 werd gelanceerd. Deze wordt elk jaar geactualiseerd. De Nederlandse Diabetes Federatie heeft deze adviezen overgenomen. “De toolbox is duizenden keren gedownload,” vertelt Geelhoed, “je merkt dat er behoefte is aan deze informatie.”
Bloedprikken mag
Sommige moslims gaan zelf dokteren met de insuline, en spuiten meer of minder tijdens de ramadan. Geelhoed: “Dit raad ik echt af. Er zijn mogelijkheden om met diabetes mee te doen aan ramadan, maar dan is het wel belangrijk om de arts te raadplegen. Die kan eventueel de medicatie bijstellen of tijdelijk àndere medicatie aanraden.” Verder adviseert ze moslims om overdag de bloedsuikerwaarde te blijven controleren: “Het is een misverstand dat je tijdens ramadan geen bloed mag prikken. Dit mag wel degelijk, dus blijf het in de gaten houden. Zo zie je of je wel of niet uit de pas loopt.”
Schamen voor diabetes
Bij mensen met een Turkse, Marokkaanse of Hindoestaanse achtergrond slaat de medische behandeling van diabetes vaak niet goed aan, merkt Geelhoed. “Dat komt deels doordat deze mensen vaker in een lagere sociaal economische klasse zitten, maar cultuur speelt ook een rol. Zo kan iemand zich schamen voor zijn diabetes, waardoor zoetigheid niet wordt afgeslagen. Of eten zit zo verweven in de cultuur, dat het beledigend is als je het weigert.” Beweging is een van de adviezen voor diabetici, maar ook dit kan lastig zijn bij andere culturen. “Zo had ik een Hindoestaanse diabetespatiënt die op de fiets naar zijn werk ging. Dat vond zijn moeder schandalig: als je het goed hebt, moet je dat laten zien door in een auto te rijden. Fietsen heeft geen aanzien.”
Meer diabetici
Bij mensen met een niet-westerse achtergrond zijn aanzienlijk meer diabetici dan onder de autochtone bevolking. Van de mensen met een Turkse achtergrond (40 tot 75 jaar) heeft 9,9 procent suikerziekte, van de Marokkaanse in die leeftijdsgroep 12 procent. Bij mensen van Hindoestaanse afkomst ligt dit getal nog veel hoger. Terwijl van de autochtone bevolking 4,9 procent diabetes heeft. Onderzoekers zijn er nog steeds niet uit wat hiervan de oorzaak is, vertelt Geelhoed. ‘Het kan aanleg zijn, want iemand van Turkse afkomst die dezelfde leefstijl heeft als een Nederlander, krijgt tóch eerder diabetes. Maar het heeft waarschijnlijk ook met de cultuur te maken, waarin eten vaak een belangrijk onderdeel is.’